دستگاههای فرز و اورفرز به دلیل دقت، تطبیقپذیری و توانایی ایجاد اشکال پیچیده، جایگاه ویژهای در کارگاههای نجاری بدست آوردهاند. قلب تپنده این دستگاهها، متههای آنهاست که با تنوع بینظیر در جنس، شکل و طراحی، امکان انجام طیف وسیعی از عملیات روی مواد مختلف از چوب نرم گرفته تا فلزات سخت را فراهم میآورند.
آشنایی با انواع این متهها و درک صحیح کاربردهای هر یک، نه تنها به افزایش کیفیت و سرعت کار کمک میکند، بلکه در بهینهسازی هزینهها و ارتقاء ایمنی نیز نقش بسزایی دارد. در این مقاله ابتدا با دستگاه فرز و اورفرز آشنا شده و سپس انواع متههای این دستگاهها را به شما معرفی میکنیم. همراه ما باشید.
آشنایی با دستگاه فرز و اورفرز
دستگاه فرز از یک موتور الکتریکی و یک صفحه برش یا ساب، برای برش، ساب زدن، پرداخت و تیز کردن مواد مختلف مانند فلز، سنگ، چوب و پلاستیک استفاده میکند. این دستگاه در صنایع مختلف از جمله آهنگری، سنگبری، نجاری و ساختمانسازی کاربرد گستردهای داشته و در انواع مختلفی مانند فرز آهنگری، فرز سنگبری و مینی فرز موجود است.
دستگاه اورفرز که به آن روتر هم گفته میشود، ابزاری تخصصی در صنعت چوب است که برای ایجاد شیار، لبهزنی، فرمدهی، حکاکی و برش طرحهای مختلف بر روی چوب به کار میرود. این دستگاه با داشتن یک موتور پرسرعت و تیغههای متنوع، امکان ایجاد اتصالات دقیق و تزئینات گوناگون را فراهم آورده و در کابینتسازی، ساخت مبلمان و کارهای ظریف نجاری بسیار مورد استفاده قرار میگیرد. اورفرزها در انواع دستی و میزی و با اندازهها و قدرتهای مختلف تولید میشوند تا نیازهای گوناگون کاربران را برآورده سازند.
تفاوت اصلی بین دستگاه فرز و اورفرز در نوع کاربرد و طراحی آنها است. دستگاه فرز عمدتاً برای برش و ساب مواد سخت مانند فلز و سنگ به کار میرود و دارای قدرت و سرعت چرخش بالایی است. در مقابل، اورفرز ابزاری تخصصی برای کار با چوب بوده و برای ایجاد اشکال، شیارها و لبههای تزئینی با دقت بالا طراحی شده است.
انواع متههای فرز
متههای دستگاه فرز را میتوان از نظر جنس، شکل هندسی و کاربرد در دستهبندیهای مختلف قرار داد.
بر اساس جنس
متههای فرز از نظر جنس به چند دسته تقسیم میشوند که عبارت است از:
-
متههای فولاد تندبر
این نوع متهها از آلیاژ فولاد با کربن، تنگستن، کروم و وانادیوم ساخته میشوند. متههای فولاد تندبر مقاومت خوبی در برابر حرارت دارند و برای سوراخکاری موادی مانند فلزات، چوب سخت و PVC مناسب هستند. این متهها در مقایسه با متههای کاربید قیمت پایینتری داشته اما طول عمر و سرعت برش آنها معمولاً کمتر است. -
متههای کاربید
متههای کاربید از مواد بسیار سخت و مقاوم در برابر حرارت مانند کاربید تنگستن ساخته میشوند. این متهها برای سوراخکاری مواد سختتر مانند فولاد ضد زنگ، چدن، آلیاژهای تیتانیوم و حتی بتن سخت مناسب هستند. متههای کاربید دارای طول عمر بالا و قابلیت برش با سرعتهای بالا بوده اما معمولاً گرانتر از متههای فولاد تندبر هستند. -
متههای الماسه
این نوع متهها در نوک خود از ذرات الماس صنعتی بهره میبرند که آنها را به سختترین نوع مته تبدیل میکند. متههای الماسه برای سوراخکاری مواد بسیار سخت و شکننده مانند سرامیک، شیشه، سنگهای قیمتی و کامپوزیتها استفاده میشوند. دقت برش بالا و طول عمر طولانی از ویژگیهای این متهها است و به همین دلیل قیمت بالاتری نسبت به سایر انواع مته دارند.
بر اساس شکل و هندسه
این متهها بر اساس شکل هندسی به چند دسته زیر تقسیم میشوند:
-
متههای مارپیچ
متههای مارپیچ، رایجترین نوع مته فرز محسوب میشوند که دارای دو یا چند شیار مارپیچی در طول بدنه خود هستند. این شیارها علاوه بر انتقال براده، به خنککاری مته هم کمک میکنند. متههای مارپیچ برای ایجاد سوراخهای عمومی در اکثر مواد مانند فلز، چوب و پلاستیک مناسب هستند و در اندازهها و طولهای مختلفی تولید میشوند. -
متههای خزینه
این متهها برای ایجاد پخ یا خزینه در دهانه سوراخهای ایجاد شده به کار میروند. هدف از خزینه کاری، قرارگیری سر پیچ یا پرچ به صورت همسطح یا پایینتر از سطح قطعه کار است. متههای خزینه در زوایای مختلفی مانند 60، 82 و 90 درجه موجود هستند. -
متههای کونیک
این متهها در قسمت انتهایی خود دارای یک ساق کونیک هستند که برای اتصال محکمتر و انتقال گشتاور بیشتر در دریلهای ستونی و ماشینهای فرز بزرگ استفاده میشوند. این متهها معمولاً برای ایجاد سوراخهای با قطر بزرگتر به کار میروند. -
متههای مخروطی
این متهها دارای چندین قطر مختلف به صورت مخروطی در طول خود هستند. با استفاده از این مته میتوان سوراخهایی با قطرهای مختلف را بدون نیاز به تعویض مته ایجاد کرد. این متهها برای سوراخکاری ورقهای نازک فلزی و پلاستیکی هم بسیار مناسب هستند و سوراخهای تمیزی ایجاد میکنند. -
متههای گازور
متههای گازور به طور خاص برای سوراخکاری چوب طراحی شدهاند و دارای یک نوک پیچمانند هستند که مته را به داخل چوب میکشد. شیارهای عمیق این متهها به خروج سریع برادههای چوب کمک کرده و سوراخهای نسبتاً تمیزی ایجاد میکنند. -
متههای تخت
متههای تخت دارای یک سر تخت با دو لبه برش هستند و برای ایجاد سوراخهای با قطر بزرگ در چوب استفاده میشوند. سرعت سوراخکاری با این متهها معمولاً بالاست اما کیفیت سطح سوراخ ممکن است به خوبی سایر متههای چوب نباشد. -
متههای گردبر
این متهها برای ایجاد سوراخهای با قطر بسیار بزرگ در مواد مختلف مانند چوب، فلز و پلاستیک استفاده میشوند. گردبرها از یک استوانه فلزی با دندانههای برش در لبه و یک مته راهنما در مرکز تشکیل شدهاند.
بر اساس کاربرد
مته های فرز از نظر کاربرد هم به چند دسته زیر تقسیم میشوند:
-
متههای سوراخکاری فلز
این متهها که معمولاً از جنس فولاد تندبر یا کاربید ساخته میشوند، برای ایجاد سوراخ در انواع فلزات از جمله فولاد نرم، فولاد سخت، آلومینیوم و چدن به کار میروند. طراحی آنها به گونهای است که بتوانند در برابر حرارت و فشار ناشی از برش فلز مقاومت کرده و برادهها را به طور موثر تخلیه کنند. -
متههای سوراخکاری چوب
این متهها با طراحی خاص خود برای ایجاد سوراخهای تمیز و دقیق در انواع چوب، تخته سهلایی و MDF مناسب هستند. متههای گازور، متههای تخت و متههای مارپیچ با نوک تیز از جمله این دستهاند که هر کدام برای قطرهای مختلف و کاربردهای گوناگون در نجاری استفاده میشوند. -
متههای سوراخکاری مصالح ساختمانی
این دسته از متهها برای سوراخکاری در مواد سخت و معدنی مانند بتن، آجر، بلوک و سنگ طراحی شدهاند. معمولاً از جنس کاربید تنگستن ساخته شده و دارای نوکهای بسیار سخت و مقاوم در برابر ضربه هستند. متههای SDS نمونهای از این نوع متهها هستند که برای دریلهای چکشی مناسباند. -
متههای ایجاد خزینه و پخ
این متهها که پیشتر هم به آنها اشاره شد، برای ایجاد فرورفتگی در دهانه سوراخها به منظور جایگیری مناسب پیچ و مهره یا ایجاد پخ برای جلوگیری از لبههای تیز استفاده میشوند. -
متههای ایجاد سوراخهای بزرگ (گردبر)
برای ایجاد سوراخهایی با قطر زیاد در مواد مختلف نظیر چوب، فلزات نازک، پلاستیک و گچ برگ از گردبرها استفاده میشود. این ابزارها معمولاً به یک دریل متصل شده و با برش دایرهای، سوراخی با قطر مورد نظر ایجاد میکنند.
انواع متههای اورفرز و کاربردهای آنها
متههای اورفرز (تیغههای اورفرز) تنوع بسیار زیادی دارند و هر کدام برای ایجاد اشکال، لبهها و اتصالات خاصی در چوب و گاهی اوقات مواد دیگر مانند پلاستیک و MDF طراحی شدهاند. در اینجا به برخی از رایجترین انواع متههای اورفرز و کاربردهای آنها اشاره میکنیم.
- متههای شیارزن
متههای شیارزن (Straight Bits) از جمله پرکاربردترین متههای اورفرز بوده که دارای لبههای برش مستقیم و موازی با محور تیغه هستند. این متهها برای ایجاد شیارهای مستقیم با عرض و عمق مشخص در قطعات چوبی، MDF و پلاستیک به کار میروند.
از کاربردهای اصلی این متهها میتوان به ایجاد زبانه و کام برای اتصالات چوبی، برش قطعات با ضخامت مشخص، ایجاد شیار برای نصب صفحات پشتی یا شیشه در مبلمان و کابینتسازی و همچنین ایجاد مسیر برای سیمکشی یا لولهکشیهای کوچک اشاره کرد.
متههای شیارزن در اندازهها و قطرهای مختلفی تولید میشوند که انتخاب اندازه مناسب بستگی به عرض شیار مورد نظر دارد و معمولاً از جنس فولاد تندبر یا کاربید تنگستن ساخته میشوند تا مقاومت و طول عمر بالایی داشته باشند.
- متههای پرداخت لبه
متههای پرداخت لبه (Edge Forming Bits) مجموعهای متنوع از متههای اورفرز هستند که به منظور ایجاد پروفیلهای تزئینی و پرداخت لبههای قطعات چوبی به کار میروند. این تیغهها دارای اشکال برش گوناگونی هستند که هنگام چرخش و حرکت در امتداد لبه قطعه کار، فرمهای مختلفی مانند گرد، پخ، رومی، قرنیز و ترکیبی را ایجاد میکنند.
بسیاری از این متهها مجهز به بلبرینگ راهنما هستند که به کاربر اجازه میدهد لبههای منحنی و نامنظم را به راحتی و با دقت بالا پرداخت کند و از یک الگوی مشخص پیروی کنند. استفاده از متههای پرداخت لبه، جلوهای زیبا و حرفهای به لبههای میز، درب، قاب عکس و سایر مصنوعات چوبی میبخشد.
- متههای اتصال
متههای اتصال (Joinery Bits) دستهای تخصصی از تیغههای اورفرز هستند که به طور خاص برای ایجاد اتصالات قوی و دقیق بین قطعات چوبی طراحی شدهاند. این تیغهها با ایجاد اشکال مکمل در دو قطعه چوب، امکان اتصال آنها به یکدیگر را فراهم میکنند.
از جمله رایجترین انواع متههای اتصال میتوان به متههای کام و زبانه برای ایجاد اتصالاتی محکم و همسطح، متههای انگشتی که سطوح چسبندگی بالایی را فراهم میکنند، و متههای دم چلچله که اتصالی بسیار قوی و زیبا ایجاد میکنند، اشاره کرد.
استفاده از این متهها در دستگاه اورفرز دقت و سرعت بالایی در ایجاد اتصالات چوبی فراهم میکند و در ساخت مبلمان، کابینت و سایر سازههای چوبی که نیاز به استحکام و دقت دارند، کاربرد فراوانی دارد.
- متههای پروفیل زن
متههای پروفیل زن (Profiling Bits) نوعی از تیغههای اورفرز هستند که دارای لبههای برش با اشکال پیچیده و متنوع بوده و برای ایجاد طرحها و نقشهای تزئینی خاص بر روی سطح یا لبه قطعات چوبی به کار میروند.
این متهها میتوانند اشکال منحنی، پلهای، موجدار و ترکیبی ایجاد کنند و معمولاً در ساخت درها، قابهای پنجره، حاشیههای میز و سایر قطعات دکوراتیو که نیاز به جزئیات ظاهری دارند، مورد استفاده قرار میگیرند.
تنوع بالای این متهها به کاربران اجازه میدهد تا با انتخاب طرح مورد نظر، جلوهای منحصر به فرد به پروژههای چوبی خود ببخشند. استفاده از بلبرینگ راهنما در برخی از این متهها، امکان ایجاد پروفیلهای دقیق در امتداد لبههای دارای انحنا را هم فراهم میکند.
- متههای حکاکی
متههای حکاکی (Engraving Bits) نوع دیگری از متههای دستگاه اورفرز هستند که نوک بسیار تیز و البته ظریفی داشته و برای ایجاد طرحها، نوشتهها، نقوش و خطوط باریک بر روی سطح چوب، پلاستیک و مواد نرم دیگر طراحی شدهاند.
این متهها معمولاً دارای زوایای نوک مختلفی هستند که امکان ایجاد جزئیات دقیق و ظریف را فراهم میکنند. از کاربردهای رایج متههای حکاکی میتوان به ایجاد تابلوهای چوبی، تزئین جعبهها، حکاکی اسم و طرح بر روی هدایا و ساخت شابلون اشاره کرد. با استفاده از این متهها در دستگاه اورفرز میتوانید آثار هنری و تزئینی با کیفیت بالایی را تولید کنید.
- متههای فرم دهنده سطح
متههای فرم دهنده سطح (Surface Planing Bits) آخرین نوع از متههای اورفرز است که به شما معرفی میکنیم. این متهها قطر برش نسبتاً بزرگی داشته و برای صاف، یکدست و هموار کردن سطوح وسیع چوبی مانند تختههای بزرگ، صفحات میز و کانترها به کار میروند.
این تیغهها معمولاً دارای چند لبه برش هستند تا با هر چرخش، مقدار بیشتری از چوب را بردارند و فرآیند صاف کردن را تسریع کنند. استفاده از این تیغهها در دستگاه اورفرز، به ویژه در اورفرزهای میزی یا با استفاده از شابلونهای مناسب، امکان ایجاد سطوحی کاملاً صاف و بدون ناهمواری را فراهم میسازد و جایگزین مناسبی برای رندههای دستی یا دستگاههای بزرگتر نجاری در برخی موارد به شمار میرود.
خرید انواع مته های فرز و اور فرز در ایران
در این مقاله با انواع متههای فرز و اورفرز و کاربردهای آنها آشنا شدیم. برای خرید این متهها میتوانید به وبسایت Ario.co مراجعه کرده و از پس از مشورت با کارشناسان فروش گروه صنعتی آریو، مناسبترین مته با توجه به نیاز خود را خریداری کنید. تمام متهها و ماشین آلات عرضه شده توسط گروه صنعتی آریو با گارانتی طولانی مدت و به شکل اقساطی قابل خرید است.
