در دنیای تولید و مهندسی، ماشین آلات سی ان سی (CNC) عصر جدیدی را رقم زدند. اگر با این ماشینها آشنا هستید حتماً میپذیرید که جادوی واقعی آنها در ابزارهاییست که استفاده میکنند. این ماشینها به طیف وسیعی از ابزارها مجهز میشوند که از ابزارهای برش گرفته تا ابزارهای حفاری و سوراخکاری را در بر میگیرد.
ابزارهای سی ان سی چوب در اندازه، شکل و جنسهای مختلفی ساخته میشوند و کمپانیهای بزرگی در دنیا اقدام به تولید این ابزارها میکنند. هر ابزار کاربرد منحصربهفرد خود را دارد که میتواند در دراز مدت باعث صرفهجویی در زمان و هزینههای اجرای پروژههای مختلف شود.
انتخاب ابزار مناسب برای دستگاه سی ان سی به نوع پروژهها بستگی دارد. اما آشنایی با انواع ابزارهای مورد استفاده در دستگاه سی ان سی میتواند دید وسیعتری به صنعتگران بدهد. در ادامه با معروفترین ابزارهایی که در دستگاههای CNC استفاده میشود آشنا خواهید شد.
ابزارهای تراشکاری (Turning)
مهمترین ابزار دستگاههای CNC، ابزارهاییست که به آن Turning میگویند. این عبارت در زبان فارسی با نام «تراشکاری»، «روتراشی» و حتی «ابزارهای چرخشی» هم شناخته میشود. همانطور که از نام این ابزارها پیداست، با چرخاندن بخشی از قطعه کار یا ابزار، فرایند تراشکاری و برادهبرداری را انجام میدهند و معمولاً حول یک محور خود میچرهند. در ادامه مهمترین ابزارهای تراشکاری CNC را معرفی میکنیم.
1. ابزارهای تراشکاری بیرونی (External)
این ابزارها برای تراشکاری قطر بیرونی قطعه کار مناسب هستند. از ابزارهای تراشکاری بیرونی برای رسیدن به یک روکش یکنواخت و صاف روی قطعه کار استفاده میشود. برخی از انواع این ابزارها عبارتاند از:
-
ابزار تراشکاری مستقیم (Straight)همانطور که از نام آن پیداست، دارای طراحی سادهایست که برای حذف مواد از قسمت بیرونی قطعه کار ساخته شده و در درجه اول برای انجام عملیات تراشکاری مستقیم و سطوح صاف استفاده میشود.
-
ابزار تراشکاری افست (Offset)این ابزار تخصصی با یک افست طراحی شده که به آن اجازه میدهد به مناطقی برسد که ممکن است برای ابزار چرخش مستقیم غیر قابل دسترس باشد. طراحی منحصر به فردی که دارد آن را برای تراش دادن قطعات پیچیده مناسب میکند.
-
ابزار تراشکاری با لنگ (Cranked)یکی از اعضای همهکاره خانواده ابزارهای تراشکاری بیرونی، ابزار تراش با لنگ با ساقه خمیده است. این ابزار امکان دسترسی آسان به مناطقی را که نیاز به چرخش پیچیده دارند بدون اینکه نگهدارنده ابزار قطعه کار را مسدود کند، میدهد.
2. ابزارهای تراشکاری داخلی (Internal)
اگر نیاز به بزرگ کردن قطر داخلی قطعه کار دارید، ابزارهای تراش داخلی بهترین ابزارها محسوب میشوند. این ابزارها در قطعه کار فرو میروند و بخش داخلی آن را تراشکاری میکنند تا سوراخ یا فضای داخلی آن بزرگتر شود. این ابزارها اغلب طولهای بیشتری دارند تا راحتتر به اعماق قطعه کار برسند.
3. ابزارهای کف تراش (Facing)
هر ماشینکار حرفهای اهمیت سطح ساف انتهای یک قطعه کار را درک میکند. ابزارهای کف تراش یکی از مهمترین ابزارهایی هستند که برای صاف کردن سطوح ناهموار کف قطعه کار مورد استفاده قرار میگیرند.
4. ابزارهای جداکننده (Cutoff)
آیا تا به حال به این فکر کردهاید که ماشینکارهای حرفهای چطور یک قطعه کار که تراشکاری آن تمام شده را به راحتی از میله یا سطحی که به آن متصل شده جدا میکنند؟ ابزارهای جداکننده سی ان سی این کار را برای آنها انجام میدهند. این ابزارها به طور خاص برای همین کار طراحی شدهاند تا برشی دقیق رو نقطه پایانی قطعه کار ایجاد کنند و اثری از خود بر جای نگذارند.
5. ابزارهای شیار زنی (Grooving)
قطعات کار فقط به پروفیلهای استوانهای یا مستقیم نیاز ندارند و برخی از پروژهها به شیارها یا فرورفتگیهای پیچیدهای نیاز دارند که در اینجا ابزارهای شیارزنی روی کار میآیند. این ابزارها دو مدل مختلف دارند که عبارت است از:
-
ابزار شیار زنی خارجیزمانی که نیاز به ایجاد شیار روی سطح خارجی یک قطعه دارید، این ابزار بهترین گزینه برای شماست. با طراحی بهینه شده برای ایجاد شیارهای ثابت و دقیق در قسمت بیرونی، ابزارهای شیار زنی خارجی برای بسیاری از کاربردها ضروری هستند.
-
ابزار شیار زنی داخلیابزارهای شیار زنی داخلی با فرو رفتن در اعماق یک قطعه، شیارهایی را درون یک جزء ایجاد میکنند. این ابزارها تضمین میکنند که شیارهای داخلی به اندازه شیارهای خارجی بی عیب و نقص ایجاد شوند.
6. ابزارهای مارپیچ تراشی (Thread Cutting)
ابزارهای مارپیچ تراشیدن که با نامهای ابزار «رزوه زنی» و «دندانهدار کردن» هم شناخته میشوند نوع دیگری از ابزارهای دستگاههای سی ان سی هستند که در دنیا ماشین آلات وجود دارند. این ابزارها باید با دقت بالای، شیارهایی به یک اندازه روی قطعه کار ایجاد کنند. این ابزارها هم در دو مدل داخلی و خارجی تولید میشوند.
7. ابزارهای آج زنی (Knurling)
تا به حال به بافت زبر و پیچیدهای که روی قطعات چوبی یا فلزی وجود دارد توجه کردهاید؟ این بافت جذاب و کاربردی با استفاده از ابزارهای آج زنی تولید شده است. ابزارهای آجی زنی در واقع با استفاده از فشار دادن یک الگوی خاص روی چوب یا قطعات فلزی، بافت مشخصی را روی آن حک میکنند. بافتهای ایجاد شده معمولاً مستقیم، مورب یا الماسی هستند تا جلوی لغزیدن قطعه کار را بگیرند.
8. ابزارهای پخ زدن (Chamfering)
لبههای تیز روی قطعه کار خطرناک هستند. ابزارهای پخ زدن این لبهها را به گونهای برش میدهند که حالت اریب داشته و علاوه بر رفع خطر و تیزی، جلوه زیبایی هم به آنها میدهد.
9. ابزارهای فرم دهی (Form)
همه قطعات، شکل یا فرم استانداردی ندارند و ممکن است از نظر شکل ظاهری بهمریخته باشند. ابزارهای فرمدهی، قطعات مختلف را به شکلهای استاندارد در آورده و حالتی مستطیلی، مربعی و … در میآورد. برخی از این ابزارها حتی میتوانند فرمهای پیچیدهای که شما به دستگاه CNC میدهید را روی قطعه کار شما اجرا کنند.
10. ابزارهای سوراخکاری (Drilling)
یکی از فرآیندهای اساسی در ماشینکاری، ایجاد سوراخ در قطعات کار ست و ابزارهای حفاری مانند دریلها دقیقاً برای آن طراحی شدهاند. این متههای CNC که جزء اصلی فهرست ابزارهای ماشینکاری هستند، برای ایجاد سوراخهایی در قطعه کار در طول عملیات تراشکاری استفاده میشوند.
مته های سوراخکاری چوب انواع گوناگونی دارند که از متههای پیچشی استاندارد گرفته تا متههای مرکزی همگی در فهرست مورد نیاز برای صنعتگران قرار دارد.
ابزارهای فرزکاری (Milling)
ابزارهای فرزکاری که در بازار به مته فرز و مته اورفرز هم شهرت یافتهاند فرایندی را به وجود میآورند که در آن یک ابزار برش چند لبه با حرکت دورانی بر روی قطعه کار، سطوح، شیارها و شکلهای مختلفی را ایجاد میکند. مهمترین تفاوت فرزکاری با تراشکاری در شیوه حرکت قطعه کار و ابزار است. در تراشکاری، ابزار ثابت است و قطعه کار حرکت میکند در حالی که در فرزکاری، قطعه کار را روی میز ثابت میکنند و ابزار حرکت میکند. ابزارهای فرزکاری انواع مختلفی دارند که در ادامه معرفی میکنیم.
1. فرز با انتهای تخت (Flat End Mill)
یکی از متداولترین ابزارهای فرز، فرز با انتهای تخت است که به آن «آسیاب تخت» هم گفته میشود. این فرز وارد قطعه کار میشود و به خاطر شکل ظاهری خاصی که دارد، میتواند تراشهایی صاف و تمیز در آن ایجاد کند.
این نوع فرز برای انواع عملیات ماشینکاری مورد استفاده قرار میگیرد که میتوان از فرایندهای روکش کردن، ایجاد شکاف، ایجاد برشهای جانبی و برشهای غوطهوری با استفاده از آن نام برد.
2. فرز با انتهای کروی (Ball Nose End Mill)
اگر دنیای فرزکاری به عنوان یک هنر شناخته میشد، احتمالاً فرز با انتهای کروی به عنوان قلمموی موردعلاقه هنرمندان این عرصه قرار میگرفت. این ابزار با نوک کروی خود برای کانتورینگ، اسکالوپ کردن و حکاکیهای سهبعدی روی چوب، فلز و مواد دیگر استفاده میشود.
وقتی که نیاز دارید الگوهای پیچیده و دقیقی با جزئیات خاص روی یک قطعه کار ایجاد کنید، فرز با انتهای توپی به کار شما میآید. این نوع فرز برای کار روی قطعاتی مثل مجسمههای پیچیده چوبی هم مورد استفاده قرار میگیرد.
3. فرز با گوشه شعاعی (Corner Radius End Mill)
این ابزار همه کاره، اساساً ترکیبیست از دو فرز تخت و کروی. این طراحی منحصر به فرد به آن اجازه میدهد تا کانتورینگ دقیقی را در قطعه کار انجام دهد در حالی که همچنان استحکام ساختاری خوبی در قطعه کار وجود داشته باشد. در واقع این ابزار برای فرزکاری با دقت، ظرافت و استحکام کاربرد دارد.
4. فرز با انتهای خشن (Roughing End Mill)
این نوع فرز با لبههای برش دندانهدار، امکان حذف موثر مواد را فراهم میکند. نقطه قوت اصلی این ابزار، در توانایی بالای آن در حذف سریع مواد بوده و زمنیه را برای برشهای نهایی یک قطعهکار فراهم میکند. با این حال، به دلیل ماهیت تهاجمی این نوع فرز، معمولاً یک سطح خش از خود به جای میگذارد که نیاز به سمبادهکاری دارد.
5. فرز با انتهای مربعی (Square End Mill)
فرز با انتهای مربعی یکی دیگر از ابزارهای دستگاه سی ان سی محسوب میشود. این فرز بسیار شبیه به فرز با انتهای تخت بوده ولی یک گوشه مربع در نوک آن وجود دارد که برای ایجاد شیار یا شکاف در قطعه کار طراحی شده است. لبههای مستقیم این فرز آن را برای کارهایی که به زاویه 90 درجه نیاز دارد مناسب میکند.
6. متههای دریل (Drill bits)
متههای دریل را حتی کسانی که دریلهای خانگی دارند هم میشناسند اما در حوزه ماشینهای سی ان سی متهها معانی گستردهتری به خود میگیرند. این متهها با توجه به نوع دستگاه و کاری که انجام میدهید در اندازه، جنس و شکلهای مختلفی تولید میشوند.
بعضی از این متهها برای سوراخکاری مورد استفاده قرار میگیرند برخی دیگر حالت کوبشی و ضربه زننده دارند و برخی دیگر برای برش مورد استفاده قرار میگیرند.
7. فرز کف تراش (Face Mill)
برخلاف فرزهای انتهای سنتی که تا قبل از این معرفی کردیم، فرز کف تراش به جای لبهها و حاشیهها خود، از کف (صورت) فرز برای انجام عملیات استفاده میکند. این نوع فرزها برای ایجاد سطوح صاف و یکنواخت روی قطعات کار مورد استفاده قرار میگیرند.
8. فرز نیمرخ تراش (Fly Cutter)
گاهی اوقات، سادگی از پیچیدگی پیشی میگیرد و فرز نیمرخ تراش دلیلی بر آن است. این ابزار CNC طراحی سادهای دارد – یک ابزار برش تک نقطهای که عمدتاً برای عملیات روکش استفاده میشود. قدرت منحصر به فرد فلای کاتر در توانایی آن برای ارائه یک روکش بسیار صاف است که اغلب بهتر از ابزارهای چند دندانه کاربرد دارد. برای کسانی که به دنبال یک روکش آینه مانند روی سطوح بزرگتر هستند، فلای کاتر بهترین انتخاب است.
9. فرز ریمر (Reamer)
این ابزار که به آن «برقو» هم گفته میشود، برای گشاد کردن سوراخی که قبلاً در یک قطعه کار وجود داشت مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع با استفاده از آن میتوانید قطر سوراخ را به میزان دقیقی که از قبل مشخص کردهاید، افزایش دهید. توجه داشته باشید که فرز ریمر وظیفه ندارد سوراخ را ایجاد کند بلکه سوراخی که از قبل وجود داشت را گشادتر میکند.
10. فرز مارپیچ (Thread)
فرزهای مارپیچ یا ترید از روش درونیابی مارپیچی برای تراشیدن و ایجاد شیارهای رزوهدار در داخل و خارج قطعهکار استفاده میکنند. این موضوع نه تنها دقت ایجاد رزوه را تضمین میکند بلکه اندازه و عمق رزوهها را نیز انعطافپذیرتر خواهد کرد.
11. فرز T شکل (T-slot Cutter)
فرزهای T شکل برای برای تراشکاری با دقت بالا طراحی شدهاند و بخاطر شکل خاصی که دارند (قطر برش بزرگ) برای ایجاد شکافهای خیلی بزرگ روی قطعات کار مورد استفاده قرار میگیرند. برای استفاده از فرز T شکل، قطعه کار باید به شکل ایمن و محکمی روی میز ثابت شود چون برادههای زیادی در حین استفاده از این فرز تولید میشود و فشار زیادی به قطعه کار میآید.
12. فرزهای آندرکات (Undercut End Mills)
فرزهای آندرکات یکی دیگر از ابزارهای ماشین سی ان سی محسوب میشود که برای ایجاد نواحی فرورفته با زوایای خاص داخل قطعه کار مورد استفاده قرار میگیرد. این فرز با طراحی منحصربهفرد کروی 270 درجه میتواند به گوشههای انتهایی قطعه کار که دسترسی به آنها سخت است برسد و تراشکاری انجام دهد.
13. فرزهای پخ زنی (Chamfer Mill)
لبههای تیز قطعه کار ممکن است نامطلوب باشند. به همی دلیل از فرزهای پخ زنی برای صاف و صیقلی کردن لبهها استفاده میشود. این ابزار، لبههایی اریب و ایمن را به وجود میآورد.
معروفترین شرکت تولید کننده ابزار آلات سی ان سی
دنیای ماشینهای سی ان سی یک عرصه پویاست و شرکتهای متعددی اقدام به تولید ابزارهای مخصوص این دستگاهها میکنند. دقت، ظرافت، طول عمر و کیفیت ابزارها باعث میشود یک برند اعتبار و فروش بالاتری نسبت به برند دیگر داشته باشد.
لایکو (Leuco) یکی از معروفترین برندهای تولیدکننده ابزارهای ماشین سی ان سی در ایران به شمار میرود. محصولات این شرکت با گارانتی ویژه توسط گروه صنعتی آریو به فروش میرسد و میتوانید مجموعهای از ابزارهای تراشکاری و فرز لایکو را در صفحه ابزار آلات چوب لایکو مشاهده کنید.
شرکت Leuco (لایکو) به دلایل متعددی مثل کیفیت بالا و نوآوری در طراحی ابزارها، استفاده از مواد اولیه پیشرفته مانند کاربید تنگستن و الماس در تولید محصولات، توجه به بهرهوری و محیط زیست، پشتیبانی و خدمات پس از فروش قوی و طیف گسترده محصولات برای انواع ماشین آلات صنعت چوب معروف شده و تمام خدمات این شرکت در ایران با بهترین قیمت نسبت به رقبا به فروش میرسند.
