حفظ سلامت کارکنان و افرادی که در کارگاههای نجاری و کارخانجات صنعت چوب شاغل هستند، بسیار اهمیت دارد. علاوه بر تهویههایی که در چنین محیطهایی وجود دارد، باید دستگاههایی برای جلوگیری از انتشار خاک اره تعبیه شود که سلامت محیط کار را تضمین کند.
دستگاههای CNC چوب، از آن دست تجهیزاتی هستند که گرد و غبار فراوانی تولید میکنند و اگر این تراشههای چوب مدیریت و کنترل نشوند، ممکن است باعث بیماری همه کارکنان و اپراتورها شود. به همین دلیل سیستمهای جمع آوری گرد و غبار دستگاههای CNC ابداع شدند که به صورت جداگانه در کنار CNC قرار داده شده و موضوع را کنترل میکند.
در ادامه قصد داریم با این سیستم بیشتر آشنا شده، نحوه کار، اجزا و مزایا و معایب آن را بشناسیم. در انتها نکاتی برای انتخاب و خرید سیستم جمعآوری گرد و غبار CNC هم بیان میشود تا در ایران با خیال آسوده این دستگاهها را خریداری کنید.
سیستم جمعآوری گرد و غبار CNC چیست؟
سیستم جمعآوری گرد و غبار سی ان سی (CNC Dust Collection)، یک سیستم مکانیزه است که وظیفه جمعآوری ذرات گرد و غبار، براده و سایر ذرات معلق در هوا را در هنگام کار دستگاه CNC دارد. این سیستمها به طور خاص برای استفاده در محیطهای صنعتی طراحی شدهاند که در آنها دستگاههای CNC برای برش، حکاکی و ماشینکاری مواد مختلف مورد استفاده قرار میگیرند.
به بیان علمیتر، سیستم CNC Dust Collection با هدف کنترل و حذف ذرات جامد معلق در هوا تولید شده تا محیط کاری ایمنتر شده و هوای سالم در کارگاه جریان داشته باشد. این سیستم با ایجاد یک جریان هوای کنترل شده، ذرات را از منبع تولید (محل برش، حفاری یا سایش) دور کرده و به سمت یک فیلتر هدایت میکنند.
ذرات پس از رسیدن به بخش فیلتر، از هوای سالم جدا شده و در یک مخزن یا کیسه جمعآوری میشوند و در نهایت هوای بدون گرد و غبار دوباره در محیط پخش میشود.
چرا به سیستم جمع آوری گرد و غبار CNC نیاز داریم؟
تا اینجا به کاری که این سیستم انجام میدهد اشاره کردیم. اما اصلاً چرا باید چنین سیستمی را در کارگاه یا محیط کار خود داشته باشیم؟ در ادامه به لزوم و دلایل استفاده از سیستم جمعآوری گرد و غبار اشاره میکنیم.
-
حفظ سلامت کارکنان
نیروی کار یکی از ارزشمندترین داراییهای یک مجموعه تولید به حساب میآید. بنابراین باید محیط به گونهای سالمسازی شود که نیروی کار بیشترین کارایی را داشته و در معرض هیچ خطری قرار نگیرد. -
افزایش عمر مفید دستگاهها
با جلوگیری از ورود ذرات گرد و غبار به محیط، دستگاههایی که در کارگاه فعالیت میکنند، کمتر دچار نقص میشوند. این تراشههای چوب ممکن است روی بخش خنککننده یا قطعات حساس دستگاهها قرار گرفته و باعث داغ شدن بخشهایی از دستگاه و در نهایت خراب شدن آن شوند. -
افزایش کیفیت محصولات نهایی
با حذف ذرات از محیط کار، دستگاهها و اپراتورها بالاترین حد عملکرد خود را ارائه داده و محصول نهایی بالاترین کیفیت را خواهد داشت. در واقع با فراهم کردن محیطی امن و سالم، محصولی که تولید میکنید هم کیفیت بالایی خواهد داشت. -
حفاظت از محیط زیست
گرد و غباری که در محیط کارگاه تولید میشود ممکن است به بیرون هم نشت پیدا کرده و محیط زیست را آلوده کند. با کنترل انتشار گرد و غبار در راستای حفاظت از محیط زیست قدم بر میدارید.
انواع سیستم جمع آوری گرد و غبار CNC
سیستمهای جمعآوری گرد و غبار CNC در انواع مختلفی طراحی و تولید میشوند تا نیازهای صنایع مختلف را برآورده کنند. انتخاب نوع مناسب سیستم به عوامل مختلفی از جمله نوع ماده کار شده، حجم تولید گرد و غبار، اندازه ذرات و بودجه بستگی دارد.
در ادامه به بررسی انواع اصلی این سیستمها میپردازیم:
- سیستمهای موضعی (Local Exhaust Ventilation - LEV)
این سیستمها به صورت مستقیم در محل تولید گرد و غبار نصب شده و ذرات را قبل از پخش شدن در محیط، جمعآوری میکنند. هودهای مکش در نزدیکی منبع تولید گرد و غبار قرار میگیرند و با ایجاد یک جریان هوا، ذرات را به سمت فیلتر هدایت میکنند.
این سیستمها راندمان بالایی در حذف ذرات معلق در هوا دارند. همچنین هزینه نصب و راهاندازی آنها نسبتاً کم است و قابلیت انعطافپذیری بالایی برای کار در محیطهای کاری مختلف دارند. اما باید هود دستگاه در نزدیکی منبع تولید گرد و غبار نصب شود که ممکن است بخاطر فضای کم، این کار بسیار دشوار باشد.
- سیستمهای مرکزی (Central Exhaust System)
این سیستمها هوا را از کل محیط کار مکش کرده و ذرات را در یک فیلتر مرکزی جمعآوری میکنند. سیستمهای مرکزی معمولاً برای محیطهای کاری بزرگ و با حجم بالای تولید گرد و غبار مناسب هستند. از جمله ویژگیهای بارز این نوع سیستم ها میتوان به پوشش کامل محیط کار در هر ابعادی اشاره کرد.
این دستگاهها قابلیت کنترل مرکزی داشته و میتوان با توجه به نوع و شددت کاری که انجام میدهید، آنها را تنظیم کنید. همچنی میتوان فیلترهای مختلفی را روی این نوع سیستمها نصب کنید.
البته هزینه اولیه برای نصب و راهاندازی این نوع دستگاهها نسبتاً زیاد است و پیچیدگیهای زیادی دارد. همچنین باید اشاره کنیم که سیستمهای مرکزی، به کانالکشی گسترده نیاز دارند که ممکن است هزینههای زیادی روی دست کارگاهها بگذارد.
- سیستمهای ترکیبی
این سیستمها ترکیبی از سیستمهای موضعی و مرکزی هستند. در این سیستمها از چندین هود موضعی برای جمعآوری اولیه ذرات استفاده میشود و سپس هوای آلوده به یک سیستم مرکزی هدایت میشود. پیچیدگی این نوع سیستمها، کم نیست و برای نصب و راهاندازی آن احتمالاً هزینه زیادی را باید متقبل شوید.
اجزای اصلی یک سیستم جمعآوری گرد و غبار CNC چیست؟
سیستمهای جمعآوری گرد و غبار CNC از چندین جزء اصلی تشکیل شدهاند که هر کدام نقش مهمی در فرایند جمعآوری و فیلتراسیون ذرات دارند. این اجزا به صورت یکپارچه عمل میکنند تا محیط کار را از آلودگی و ذرات مضر پاک کنند.
این اجرا عبارتند از:
-
هود
اولین و مهمترین بخش از هر سیستم جمعآوری گرد و غباری، بخش هود آن است. هود، با ایجاد یک ناحیه کمفشار، ذرات را به سمت خود میکشاند. در واقع با مکش بالایی که هود این سیستمها دارند، بزرگترین ذرات هم باید به سمتش کشیده شوند. هودها انواع مختلفی دارند که با توجه به نوع دستگاه CNC تعیین میشوند. هودهای سقفی، کانالدار یا موضعی چند نمونه از این هودها هستند. -
کانالها
ذرات گرد و غبار تولید شده توسط دستگاه CNC، توسط لوله و کانالهایی که تعبیه شده، به سمت فیلتر هدایت میشوند. جنس این لولهها معمولاً از فلز یا پلاستیک بوده و باید به گونهای طراحی شوند که کمترین اصطکاک و افت فشار را ایجاد کنند. -
فن
نیروی محرکه سیستمهای جمعآوری گرد و غبار، فنهایی هستند که به موتور اصلی متصل شده. این فنها با ایجاد جریان هوا، ذرات را از طریق کانالها به سمت فیلتر هدایت میکنند. قدرت فن باید متناسب با حجم عوای مورد نیاز، فضای کارگاه و میزان تولید ذرات گرد و غبار انتخاب شود. -
فیلتر
یکی از مهمترین اجزای سیستمهای جمعآوری گرد و غبار، بخش فیلتر است که وظیفه جداسازی ذرات از جریان هوا را بر عهده دارد. فیلتر را میتوان قلب تپنده دستگاه به حساب آورد چون کار اصلی را انجام میدهد. فیلترها انجام مختلفی مانند کیسهای، هپا و کربنی دارند که هرکدام برا جداسازی ذرات خاصی از هوا مناسب هستند. -
کیسه جمعآوری گرد و غبار
ذرات جمعآوری شده توسط فیلتر در این قسمت نگهداری میشوند. جنس کیسهها معمولاً از پارچههای صنعتی مقاوم بوده و باید به طور مرتب تخلیه شوند. -
سیستم کنترل
سیستم کنترل چنین دستگاههایی میتواند به صورت دستی یا اتوماتیک باشید. این سیستم برای کنترل سرعت فن، نظارت بر افت فشار فیلتر و سایر پارامترهای سیستم استفاده میشود. -
سیستم کنترل
سیستم کنترل چنین دستگاههایی میتواند به صورت دستی یا اتوماتیک باشید. این سیستم برای کنترل سرعت فن، نظارت بر افت فشار فیلتر و سایر پارامترهای سیستم استفاده میشود.
چگونه یک CNC Dust Collection مناسب انتخاب کنیم؟
انتخاب یک سیستم جمعآوری گرد و غبار CNC مناسب، یکی از تصمیمات مهم در فرآیند تولید با دستگاههای CNC است. این سیستمها نقش حیاتی در حفظ سلامت کارکنان، افزایش عمر مفید دستگاه و بهبود کیفیت محصولات ایفا میکنند.
برای انتخاب سیستم مناسب، باید عوامل مختلفی را در نظر بگیرید که در ادامه اشاره میکنیم:
- جنس قطعه کار: با دستگاه CNC خود قرار است روی چه نوع مادهای کار کنید؟ چوب، پلاستیک، فلز یا …؟ در گام اول باید به این سوال به درستی پاسخ دهید و اگر چوب را انتخاب کردید حتی نوع چوبی که قرار است بیشتر کار کنید هم اهمیت دارد. جنس قطعه کار روی انتخاب نوع فیلتر و قدرت مکش هود موثر است.
- اندازه ذرات گرد و غبار: با توجه به جنس قطعه کار و پروژههایی که با دستگاه CNC انجام میدهید، باید مشخص کنید که اندازه ذرات شما چقدر است؟ آیا ذرات خیلی ریز تولید میکنید یا ذرات درشت؟
- حجم هوای مورد نیاز: میزان تولید گرد و غبار و اندازه محیط کار تعیین کننده حجم هوایی است که باید توسط سیستم مکش شود. هرچقدر فضای کار شما بزرگتر باشد، سیستمی که تهیه میکنید، پیچیدهتر و گرانتر خواهد بود.
- میزان بودجه: هزینه اولیه نصب و نگهداری سیستمهای مختلف متفاوت است. با توجه به بودجه و دسترسی، باید مناسبترین سیستم را مطابق با نیازهای کارگاهی خود خریداری کنید.
- فضای موجود: فضای موجود در کارگاه برای نصب سیستم و کانالها باید در نظر گرفته شود. کارگاههای کوچک، دشواری نصب بیشتری دارند.
- نوع دستگاه CNC: نوع دستگاه CNC و عملیات انجام شده روی آن (برش، حکاکی، فرزکاری و …) در انتخاب نوع سیستم موثر است.
- استانداردهای ایمنی و محیط زیستی: سیستم انتخاب شده باید با استانداردهای ایمنی و محیط زیستی مورد نظر مطابقت داشته باشد.
معایب استفاده از سیستم جمع آوری گرد و غبار
با وجود مزایای بسیار زیاد سیستمهای جمعآوری گرد و غبار CNC، این سیستمها نیز مانند هر سیستم دیگری، ممکن است با برخی محدودیتها و معایب همراه باشند. آگاهی از این معایب به شما کمک میکند تا انتخاب بهینهتری داشته باشید و بتوانید با چالشهای احتمالی مقابله کنید.
- هزینه اولیه بالا: خرید، نصب و راهاندازی این سیستمها به سرمایهگذاری اولیه قابل توجهی نیاز دارد. بنابراین اولین چالشی که با آن مواجه میشوید، هزینههای زیاد راهاندازی این دستگاههاست.
- هزینههای نگهداری: در مرحله دوم، هزینههای نگهداری چنین سیستمهایی بسیار بالاست. تعویض فیلترها، تمیز کردن سیستم و سایر عملیات نگهداری منظم، هزینههای جانبی زیادی را به همراه دارد که باید بودجهای برای آن کنار بگذارید.
- کاهش راندمان دستگاه: در برخی موارد، استفاده از سیستمهای جمعآوری گرد و غبار میتواند باعث کاهش اندک راندمان دستگاه شود، به ویژه اگر سیستم به درستی طراحی و نصب نشده باشد.
- اشغال فضا: این سیستمها به فضایی برای نصب تجهیزات و کانالکشی نیاز دارند که ممکن است در محیطهای کاری کوچک، مشکلساز باشد.
- پیچیدگی سیستم: برخی از سیستمهای پیشرفته، دارای ساختار پیچیدهای هستند که نیاز به دانش فنی برای نصب و نگهداری دارند.
- مشکلات در جمعآوری برخی ذرات: برخی ذرات بسیار ریز یا چسبنده ممکن است به طور کامل توسط سیستم جمعآوری نشوند.
- خطر انسداد: در صورت عدم نظافت منظم، کانالها و فیلترها ممکن است مسدود شده و عملکرد سیستم را مختل کنند.
چگونه از این سیستمها نگهداری کنیم؟
نگهداری صحیح از سیستمهای جمعآوری گرد و غبار CNC، به افزایش طول عمر دستگاه، بهبود عملکرد و کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری کمک شایانی میکند. در ادامه به برخی از مهمترین نکات نگهداری از این سیستمها میپردازیم:
- بازرسیهای دورهای
- به طور منظم فیلترها را بررسی کرده و در صورت لزوم آنها را تمیز یا تعویض کنید.
- کانالها را به طور مرتب از نظر وجود نشتی، انسداد و خوردگی بررسی کنید.
- بلبرینگها و تسمههای فن را روغنکاری کنید.
- به طور مرتب کیسه جمعآوری را تخلیه کنید.
- تمیزکاری منظم
- به طور منظم قسمتهای مختلف سیستم را تمیز کنید تا از تجمع گرد و غبار جلوگیری شود.
- از آب و مواد شوینده مناسب برای تمیز کردن استفاده کنید.
- به خصوص به قسمتهای داخلی فن، کانالها و فیلتر توجه کنید.
- روغنکاری
- قسمتهای متحرک سیستم مانند بلبرینگها و تسمهها را به طور مرتب روغنکاری کنید تا از سایش و خوردگی آنها جلوگیری شود.
- از روغن مناسب برای هر قسمت استفاده کنید.
- آموزش کارکنان
- به کارکنان آموزش دهید که چگونه از سیستم جمعآوری گرد و غبار به درستی استفاده کنند و آن را تمیز نگه دارند.
- کارکنان باید بدانند که چگونه مشکلات رایج سیستم را شناسایی و رفع کنند.
سیستم جمعآوری گرد و غبار (CNC Dust Collection) یکی از تجهیزاتیست که در کارگاهها و کارخانجات صنعت چوب مورد استفاده قرار میگیرد. برای انتخاب و خرید این تجهیزات میتوانید به وبسایت Ario.co مراجعه کرده و با کارشناسان آریو درباره خرید این تجهیزات مشورت کنید. گروه صنعتی آریو به عنوان یکی از قدیمیترین مجموعههای عرضه کننده ماشین آلات صنعت چوب، تمام آنچه برای کارگاه خود نیاز دارید را در اختیار شما قرار میدهد.
