سبک نجاری ژاپنی که به آن «ساشیمونو» هم گفته میشود، یکی از محبوبترین سبکها در دنیاست. این سبک که با تولید ماشین آلات صنایع چوب جان تازهای گرفته تفاوتهای زیادی با سبک نجاری غربی و حتی ایرانی دارد. نگاه ویژه شرق آسیا به چوب به عنوان یک عنصر زنده طبیعت، روی نجاری ساشیمونو تاثیر فراوانی گذاشته است.
در کنار این سبک ویژه در نجاری، باید به توسعه فناوریهای جدید در صنعت چوب هم اشاره کرد. ژاپن جزو کشورهای پیشرو در ساخت ماشین آلات صنعت چوب بوده و طیف وسیعی از دستگاههای صنعت چوب از دورکن چوب گرفته تا دستگاه CNC، دستگاه پرس وکیوم، کف رند و گندگی و … در این کشور مورد استفاده قرار میگیرد.
رویکرد ژاپنیها نسبت به نجاری، رویکردی فلسفی و معنوی است. در این نوع نجاری تلاش میشود عوامل به گونهای در کنار هم قرار گیرند که با طبیعت همسو بوده و آسیبی به آن وارد نکنند. در واقع نجاری سبک ژاپنی زندگی جدیدی به چوب میبخشد تا در شکل یک خانه، مبل یا کمد به زندگی ادامه دهد.
تکنیکهای هنر نجاری ژاپنی
برای درک کامل هنر نجاری سبک ژاپنی، ابتدا باید تکنیکهایی که آنها به کار میبرند، درک کنید. در اینجا برخی از محبوبترین تکنیک های این نوع نجاری آورده شده است.
1. تکنیک نازک کاری (Joinery)
نازک کاری یکی از اصلیترین تکنیکها در هنر نجاری سبک ژاپن به شمار میرود. نازک کاری از به هم پیوستن قطعات مختلف چوب برای ساختن یک قطعه چوب پیچیده به وجود میآید.
دو دلیل اصلی برای به وجود آمدن این تکنیک بیان میشود:
- اول اینکه چوب در ژاپن به وفور یافت میشود
- دوم اینکه چوب بهتر از آجر و سنگ در برابر زلزله مقاومت میکند
با توجه به اینکه ژاپن کشوری مستعد زلزله است، نازک کاری کاربرد زیادی در این کشور دارد. اتصالات چوب در تکنیک نازک کاری به طور خاص با در نظر گرفتن انعطافپذیری چوب طراحی میشوند.
در واقع سازههای چوبی قادر به مقاومت در برابر تکانهای عظیم ناشی از زلزله هستند. این تکنیک در ساخت سازه های بیشماری که قرن ها پابرجا بوده اند استفاده شده است.
هدف از تکنیک نازک کاری ژاپنی این است که سازه چوبی هم قوی و هم از نظر زیبایی شناسی جذاب به نظر برسد. در نازک کاری نیازی به استفاده از میخ، پیچ یا مهره نیست که باعث میشود محصول نهایی یکپارچه و ظریف به نظر برسد.
2. مفصل دم کبوتر (Dovetail Joint)
استفاده از مفصل یا اتصال دم کبوتر که در طراحی مبلمان محبوبیت زیادی دارد به عنوان یکی از مهمترین تکنیکها در نجاری ساشیمونو یا ژاپنی شناخته میشود. این مفصل باعث میشود پینها و لبههای قطعات چوبی در یک مجموعه محکم در کنار هم قفل شده و دیگر نیازی به پیچ یا میخ نباشد.
کابینت سازان و نجاران به دلیل ظاهر تمیز و مقاومت بالای آن در برابر جدا شدن (استحکام کششی) از طرفداران این طرح نوآورانه هستند.
این تکنیک به ویژه در ساخت کابینت، کشو و مبلمان و همچنین در اسکلت چوبی کاربرد دارد. مفصل دم کبوتر یکی از سختترین تکنیکهای مفصلیست که معمولاً به سطح بالاتری از کار و دقت نیاز دارد.
3. مفصل مورتیس و تنون (Mortise and Tenon Joint)
یکی دیگر از تکنیکهایی که در نجاری سبک ژاپنی کاربرد دارد، استفاده از تکنیک مفصل مورتیس و تنون است. این مفصلها بیش از 7 هزار سال قدمت دارند و در نجاری ساشیمونو هم مورد استفاده قرار میگیرند.
به جای استفاده از میخ یا پیچ برای اتصال دو قطعه چوب، از این تکنیک استفاده میشود تا هم مقاومت سازه افزایش پیدا کند و هم ظاهر زیبا و یکدستی به آن داده شود. این تکنیک از آنجا که بسیار محکم و با دوام است در ساخت کابینت، چهارچوب در و صندلی و میز استفاده میشود.
امروزه با استفاده از دستگاههای بزرگ صنعت چوب میتوان این نوع مفصل را در چوبها ایجاد کرده و سازههایی با مفصل مورتیس و تنون ایجاد کرد. دستگاه دورکن چوب یا برخی از ارهها و متهها برای ساخت این نوع مفصل کاربرد دارند.
4. تکنیک سامپو زشی (Sampo-Zashi)
سامپو زشی یکی دیگر از تکنیکهای نجاری به سبک ژاپنیست که با ترکیب دو تکنیک قبلی ( مفصل دم کبوتر و مفصل مورتیس و تنون) به وجود آمده است. دقت این نوع مفصل بسیار بالا و تا حد چند میلیمتر است و به همین دلیل از آن برای ساخت سازههای بزرگ مانند معابد ژاپنی استفاده میشود.
5. حکاکی روی چوب اینامی ژاپنی
ژاپنیها علاوه بر ایجاد تکنیکهای مبتکرانه نازک کاری، رویکردی نوآورانه برای کندهکاری روی چوب ارائه کردهاند. حکاکیهای چوبی اینامی (Inami) که بسیار وقتگیر بوده و به دقت بالایی نیاز دارد، به وفور در بسیاری از معابد ژاپن دیده میشود. توجه نجاران ژاپنی که حکاکی اینامی انجام میدهد به جزئیات واقعا شگفتانگیز و در جهان بینظیر است. است.
منبت کاران ژاپنی که تنها با چاقو و تجهیزات ساده، آثار حکاکی شده بینظیری روی چوب به وجود میآورند، سطح بالایی از خلاقیت و توانایی نجاری ساشیمونو را به نمایش گذاشتهاند. امروزه با قدم زدن در خیابانهای سنگفرش شده شهر نانتو ژاپن، میتوانید کارگاههای حکاکی روی چوب متعددی را در این شهر مشاهده کنید که به حکاکی اینامی مشغول هستند.
6. تکنیک های لاک زدن ژاپنی
بار دیگر، ژاپنیها هنر نجاری را به سطوح بینظیری رساندند. این بار با لاک زدن. این تکنیک همان چیزی است که به نجاری سبک ژاپنی درخشش و ظاهری جادویی میبخشد.
تکنیکهای لاکسازی ژاپنی بیشتر از اینکه به پخش کردن لاک روی محصول نهایی اشاره داشته باشد، شامل مراحل متعددی مانند فیلتر کردن لاک خام و استفاده از سنگ آهن برای پرداخت چوب میشود.
علاوه بر این، ژاپنیها با استفاده از طرحهای جسورانه و خلاقانه لاکی میتوانند ظاهر فلز زنگزده چینی و حتی برنز پتینهشده را تقلید کرده و روی چوب اجرا کنند.
ساخت لاکهای ژاپنی اصلاً کار سادهای نیست و برای ساخت برخی از لاکها به 33 مرحله کار نیاز است و ممکن است تا چندین روز طول بکشد. وقتی صحبت از تکنیک ژاپنی به میان میآید، صبر و شکیبایی یک عنصر مهم است.
تفاوت سبک نجاری ژاپنی و ایرانی
نجاری سبک ژاپنی از جهات مختلف با نجاری ایرانی تفاوت دارد. اما نجاران ایرانی میتوانند این دو سبک را با هم ترکیب کرده و محصولات جدیدی خلق کنند. برخی از مهمترین تفاوتهای این دو سبک عبارتاند از:
-
طراحی و شکل ظاهرینجاری به سبک ژاپنی بیشتر به سادگی، عشق به جزئیات و ارتقاء فنی تمرکز دارد. این سبک به نازک کاری و نمایش جزئیات چوب معروف است.
سبک نجاری ایرانی تمرکز بیشتری به طراحی هنری و تزئینات پیچیده دارد. در واقع نجاری ایران علاقه زیادی به ساخت محصولات چوبی پیچیده داشته و سادگی کمتری در آن مشاهده میکنید. -
مواد استفاده شدهدر نجاری به سبک ژاپنی از چوبهای مخصوصی مانند ساکورا و چای استفاده میشد که باعث شده محصولات نهایی، ظریف و زیبا به نظر برسند.
در نجاری ایرانی چوبهای مختلفی مانند گردو به کار میرود و اغلب با استفاده از رنگآمیزیها و نقاشیهای متنوع تزئین میشوند. -
محصول نهایینجاری مکتب ژاپنی اغلب برای ایجاد اشیاء چوبی مانند مبلمان، سازههای سرپوشیده (مثل شومینههای ژاپنی) و زیورآلات چوبی به کار میرود.
نجاری ایرانی بیشتر در سازههای مذهبی و معماری سنتی به کار میرود. به عنوان مثال میتوان به نجاری مساجد و ساخت کاشیهای چوبی با نقوش هنری اشاره کرد. -
فلسفه و ارزشهانجاری سبک ژاپنی به مفاهیمی مثل سادگی، تواضع و تعادل تاکید دارد و معمولاً به منظور ایجاد آرامش استفاده میشود.
نجاری ایرانی اغلب دارای عناصر دینی و مذهبی بوده و بر اساس ارزشهای ایرانی مانند زیبایی، عشق به هنر و افتخار به تاریخ و فرهنگ به آن نگاه میشود
ماشین آلات صنعت چوب مناسب برای نجاری به سبک ژاپنی
برای انجام نجاری ساشیمونو، از ماشینآلات صنعتی متنوعی استفاده میشود. این ماشینآلات باید با دقت و بالا کار کرده و به ایجاد طراحیهای دقیق کمک کنند. برخی از ماشینآلات مهم برای نجاری به سبک ژاپنی عبارتند از:
- دستگاه دورکن چوب (اره رومیزی)
- این ماشین برای برش دقیق و صاف چوب به طول و عرض مورد استفاده قرار میگیرد.
- فرز میزی نجاری (میز فرز):
- یکی دیگر از ماشین آلات مورد استفاده برای نجاری به سبک ژاپنی فرز میزی نجاری است. این دستگاه برای ایجاد شیار، زبانه زدن، ابزار زنی روی چوب و سنباده کاری کاربرد دارد.
- اراه نواری (اره فلکه):
- این ماشین برای برش منحنی و اشکال پیچیده در چوب مناسب است.
- دستگاه CNC چوب:
- از این دستگاه برای ایجاد حکاکی و برشهای دقیق کامپیوتری روی چوب استفاده میشود.
خرید ماشین آلات مناسب نجاری ژاپنی چگونه است !؟
هنگام انتخاب ماشینآلات برای نجاری ژاپنی، مهم است که به نیازهای پروژه خود و امکانات موجود در کارگاه نجاریتان توجه کنید. همچنین، توصیه میشود ماشینآلات با کیفیت و از برندهای معتبر جهانی را انتخاب کنید که در ایران نمایندگی فعال داشته باشند.
گروه صنعتی آریو (آریو چوب) به عنوان یکی از بزرگترین هولدینگهای صنعت چوب در ایران مجموعهای بینظیر از انواع ماشین آلات صنایع چوب را با نمایندگی از برندهای جهانی در بازار ایران عرضه کرده است. محصولات برندهای معروفی همچون فلدر (Felder)، وینیگ (WEINIG) و شرکت جو وی تایوان (Joway) توسط گروه صنعتی آریو در بازار ایران عرضه شده است. با مراجعه به وبسایت این شرکت میتوانید تمام دستگاههای این برندها را مشاهده کرده و انتخاب کنید.
