چسب نجاری (Wood Glue) احتمالاً مهمترین قطعه در جعبه ابزار شماست که طور خاص برای کار با چوب طراحی شده و شاید یکی از آن مواردی است که همیشه باید به همراه داشته باشید. چسبهای نجاری متاسفانه (یا خوشبختانه!) تنوع بسیاری بالایی دارند برای اتصال و چسباندن قطعات چوبی استفاده میشوند و همین موضوع باعث شده در هنگام انتخاب چسب نجاری گزینههای زیادی پیش روی شما قرار داشته باشد.
بنابراین در هنگام خرید چسب مخصوص نجاری مهم است که چند فاکتور اساسی را در نظر بگیرید. آیا چسبی که انتخاب کردهاید ضدآب است؟ آیا سمی نیست؟ چقدر طول میکشد تا چسب خشک شده و ثابت شود؟ پس از خشک شدن آیا میتوان لکههای آن را از بین برد؟
در این مقاله به بررسی و توضیح انواع چسبهای نجاری موجود در بازار میپردازیم و ویژگیهای هریک را به طور مجزا معرفی میکنیم. همراه ما باشید.
انواع چسب نجاری
در این بخش انواع چسبهای نجاری را معرفی میکنیم.
1. چسب مخفی (Hide Glue)
چسب مخفی یا پنهان به عنوان قدیمیترین نوع چسب برای انجام کارهای مختلف شناخته میشود. مورخان معتقدند بیش از 8 هزار سال است که انسانها از این نوع چسب استفاده میکنند. حتی با وجود تمام پیشرفتهایی که در زمینه تولید چسب به وجود آمده، چسب مخفی یکی از محبوبترین چسبهاییست که توسط نجاران مورد استفاده قرار میگیرد.
ویژگی منحصر به فرد این چسب مواد تشکیل دهنده آن است. چسب مخفی از استخوان، پوست، گوشت و بافتهای بدن حیوانات (عمدتاً گاو) به وجود میآید. این مواد پس از طی فرایندهای بخصوصی به شکل ژلاتین در آمده و گلولهای شکل یا به شکل خامه عرضه میشوند.
- کاربرد چسب مخفی
اگر تصمیم گرفتید که از چسب مخفی برای پروژه خود استفاده کنید لازم است قبل از هر کاری به آن حرارت دهید. حرارت دادن به چسب مخفی آن را از حالت ژلاتینی خارج کرده و به مایع تبدیل میکند تا شبیه چسب معمولی شود.
همچنین اگر در طول یه پروژه از چسب مخفی استفاده کردهاید برای شکل دادن به محصول نهایی میتوانید به چسب کمی حرارت دهید تا نرم شده و انعطاف بیشتری داشته باشد. با این کار به راحتی میتوانید چوبهایی که از طریق این چسب روی هم چسبانده شدهاند را تنظیم کنید.
- قدرت چسبندگی
این واقعیت که هزاران سال است از چسب مخفی برای کاربردهای مختلف استفاده میشود نشانگر خوبی برای مقاومت و قدرت چسبندگی بالای این چسب است. آزمایشات مختلف روی این نوع چسب نشان داده که وقتی برای اتصال چند قطعه مختلف از آن استفاده میشود، قدرت چسبندگی بالایی دارد.
نکته مثبت دیگر در اینجاست که چسب مخفی باعث «خزش چسب» نمیشود. خزش چسب زمانی رخ میدهد که دو چوب را به هم چسباندهاید ولی چسب بیشتر از مکانی که چسبمالی شده روی تخته گسترش پیدا میکند که قابل مشاهده است. با شروع خشک شدن چسب، کافیست باقیمانده چسبها را پاک کنید تا مشکل خزش چسب به وجود نیاید.
- پرداخت یا فینیشینگ
هیچ چیز بدتر از این نیست که پس از اتمام پروژه متوجه شوید مقداری از چسب چکه کرده و روی محصول نهایی ریخته و ظاهر آن را خراب کرده است. وقتی از چسبهای مختلف برای نجاری استفاده میکنید احتمالاً در صورت مشاهده چنین وضعیتی به گوگل پناه میبرید و راه تمیزکاری یا پاک کردن چسب از روی چوب را جستجو میکند.
اما در صورتی که از چسب مخفی استفاده کرده باشید به راحتی با سمباده زدن این مشکل حل میشود. کافیست سمباده را برداشته و در منطقهای که چسب زیادی وجود دارد یا چسب چکه کرده بکشید تا به راحتی پاک شود.
- زمان مستحکم شدن
وقتی از چسب مخفی استفاده میکنید توصیه میشود که قطعات چوب تا 24 ساعت در گیره باقی بمانند تا استحکام چسب به حداکثر میزان خود برسد.
- ماندگاری
گرانولهای چسب مخفی اگر در مکانی خنک و تاریک نگهداری شوند میتوانند سالها دوام بیاورند. اما در صورتی که چسب را باز کرده و مخلوط کنید، بیشتر از چند هفته دوام نمیآورند. بنابراین توصیه میکنیم این نوع چسب را در دستههای کوچک با هم مخلوط کرده و فقط به میزانی که نیاز دارید آن را حرارت داده و استفاده کنید.
- معایب چسب مخفی
همانطور که تا این لحظه خواندید ما مزایای متعددی برای استفاده از چسب مخفی در پروژههای نجاری ذکر کردیم. اما این نوع چسب معایبی هم دارد که باید متذکر شد. برخی از معایب این نوع چسب به گونهای هستند که شاید مانع استفاده آن در پروژههای شما شوند.
این چسب در برابر آب مقاوم نیست. بنابراین استفاده از آن برای مناطق مرطوب یا محیطهایی که در معرض باران و آب قرار دارد به هیچ وجه توصیه نمیشود. به عنوان مثال استفاده از این نوع چسب در حمام و سرویس بهداشتی کار اشتباهی است.
یکی دیگر از معایب چسب مخفی بوی آن است. پس از حرارت دادن به این چسب بوی تندی دارد که ممکن است برای افرادی که در معرض این بو قرار دارند ناخوشایند باشد.
2. چسب مخفی مایع
چسب مخفی مایع یک نمونه به روز شده و جدید از چسب مخفی قدیمی است. این چسب در اوایل دهه 2000 میلادی ساخته شده و تمام مزایا و معایب چسب مخفی قدیمی را دارد. تفاوت اصلی چسب مخفی مایع با مدل قدیمی آن این است که برای استفاده نیازی به حرارت دادن به گرانول ندارد.
یکی دیگر از تفاوتهای این چسب ماندگاری بالای آن است. یک بطری چسب مخفی مایع به طور متوسط حدود 12 ماه ماندگاری دارد.
3. چسب PVA
چسب چوب PVA محبوبترین چسب صنعت نجاری در بازار است. چسب چوب PVA تفاوتی زیادی با چسب چوب PVAC ندارد و تفاوت اصلی این دو در مقاومت بیشتر در برابر رطوبت و شرایط محیطی است که برای این مورد PVAc گزینه بهتری خواهد بود، در حالی که برای کارهای معمولی چسباندن داخلی، PVA کفایت میکند.
چسب PVA در رنگهای سفید، زرد و قهوهای تولید شده و در بسیاری از فروشگاههای زنجیرهای و فروشگاههای لوازم نجاری حداقل یک نمونه از چسب PVA وجود دارد. از این چسب برای پروژههای کوچک از کاردستیهای دوره مدرسه گرفته تا پروژههای بزرگ نجاری استفاده میشود.
به دلیل شکل ظاهری بستهبندی این نوع چسبها به آنها «چسب زرد نجاری» هم گفته میشود. قیمت مناسب، در دسترس بودن و اینکه برای همه کارهای نجاری میتوان از آن استفاده کرد بخشی از مزیتهای این نوع چسب به شمار میرود و آن را به انتخاب اول هر نجار تبدیل کرده است.
شیوه استفاده از این نوع چسب بسیار ساده بوده و نیازی به حرارت دادن ندارد. کافیست درب بطری چسب PVA را بایز کنید و مقداری از آن را به شکل خالص یا در ترکیب با آب به چوب بزنید تا کار چسبکاری شما به همین سادگی انجام شود.
- قدرت چسبندگی
چسب PVA به دلیل قدرت بالای چسبندگی برای اکثر پروژههای چوبی خانه شما مناسب بوده و میتوانید از آن برای کارهای مختلفی استفاده کنید. آزمونهای مختلفی برای بررسی قدرت چسبندگی این نوع چسب انجام شده که نشان میدهد تا 3000 psi قدرت چسبندگی دارد. بنابراین میتوان از این نوع چسب برای ساخت مبل و لوازم چوبی هم استفاده کرد.
- پرداخت چسب PVA
موضوع دیگری که در استفاده از چسب PVA مطرح میشود، پرداخت آن است. این نوع چسب به شما اجازه میدهد روی آن را رنگ کنید. با این حال یکی از معایب بزرگ این نوع چسب این است که نمیتوانید به راحتی لکههای ایجاد شده توسط آن را از بین ببرید.
بسیاری از نجارها در حین استفاده از چسب PVA متوجه میشوند که مقداری از آن از تخته چوب بیرون زده است. در این موقعیت تقریبا غیرممکن است که بتوانید چوب را به طور کامل تمیز کرده و چسبها را از روی آن به طور کامل پاک کنید.
لازم به ذکر است که وقتی از چسب PVA برای پروژه خود استفاده میکنید این چسب به سرعت جذب چوب میشود. این جذب شدن باعث شده چوب شما سریعتر منبسط شود.
- زمان مستحکم شدن
برای خشک و مستحکم شدن چوبهایی که از طریق چسب PVA به هم متصل شدهاند توصیه میشود تا 24 ساعت آنها را با گیره به هم متصلشده نگه دارید تا چسب به طور کامل خشک شده و مستحکم شود.
- ماندگاری و طول عمر
چسب PVA بسته به شرایطی که در آن نگهداری میشود، عمر مفیدی در حدود 1 تا 2 سال دارد. توصیه میکنیم که این چسب را در یک مکان خشک و خنک نگهداری کنید.
- معایب چسب PVA
چسب مخصوص نجاری PVA در دسته چسبهایی قرار میگیرد که کاملا ضد آب نیست. بنابراین استفاده از آن در شرایط و محیطهای مرطوب به هیچ وجه توصیه نمیشود.
این چسب در صورتی که در محیطهای بسیار سرد قرار بگیرد، یخ شده و پلیمرهای داخل آن شکسته شده و استحکام آن به طور قابل توجهی کاهش پیدا میکند.
4. چسب اپوکسی (Epoxy)
چسب اپوکسی یکی دیگر از محبوبترین چسبهای نجاری در دنیا محسوب میشود. این چسب در دو ظرف جداگانه به بازار عرضه شده است. داخل یکی از ظرفها چسب یا رزین بوده و در ظرف دیگر ماده سفت کننده چسب وجود دارد.
برای استفاده از چسب اپوکسی باید ماده موجود در هر دو ظرف را به مقدار دلخواه با هم مخلوط کرده و زمان کوتاهی در یک محیط با دمای معمولی قرار دهید تا چسب شما آماده شود. ترکیب این دو ماده با هم از آن جهت اهمیت دارد که مدت زمان لازم برای تنظیم دو چوبی که به هم متصل شدهاند را مشخص میکند.
یکی دیگر از مزایای چسب نجاری اپوکسی این است که تقریبا به همهچیز میچسبد. در سالهای اخیر استفاده فزاینده از اپوکسی برای ساخت میز و کمد فروش این چسب را به طور قابل توجهی افزایش داده است.
میتوانید رنگهای مختلفی را با این چسب مخلوط کنید. تقریبا با تمام رنگهای موجود در بازار میتوانید مخلوطی از چسب اپوکسی رنگی بسازید. حتی برای درخشانتر شدن رنگ، میتوانید رنگدانههای تیره یا براق را هم به چسب اضافه کنید.
اگر قصد دارید از چسب اپوکسی برای ساخت میز ناهارخوری استفاده کنید توجه داشته باشید، رزینی که انتخاب میکنید از نظر غیر سمی بودن تاییدیه داشته باشد. همه اپوکسیها غیر سمی نیستند!
- قدرت چسبندگی چسب اپوکسی
اپوکسی احتمالاً قویترین چسبیست که میتوانید برای پروژههای نجاری خود پیدا کنید. این چسب به سختی یک سنگ بودن و پس از خشک شدن به همان اندازهای که بود باقی میماند. بنابراین پس از خشک شدن نگران بزرگ یا کوچکتر شدن چسب نباشید.
این چسب در برابر رطوبت مقاومت بالایی دارد و میتوانید از آن برای ساخت مبلمان یا صندلیهایی که در معرض رطوبت قرار دارند استفاده کنید.
- پرداخت
اگر لکههای چسب اپوکسی روی چوب باقی بماند به راحتی میتوانید آن را پاک کنید. کافیست سمباده را بردارید و وس از قرار دادن ماسک مناسب روی صورت، کار سمباده زدن را شروع کنید تا به سرعت لکههای چسب پاک شوند.
- زمان سفت شدن
زمان سفت و مستحکم شدن اپوکسیهای مختلف با هم تفاوت دارد. با این حال این چسب جزو چسبهاییست که به سرعت خشک شده و مستحکم میشود. البته اگر میخواهید چسب به طور کامل سفت شود باید حدود 72 ساعت به آن فرصت بدهید.
- ماندگاری و طول عمر
طول عمر چسبهای اپوکسی با توجه به شرکت سازنده آن متفاوت است. اما حداقل عمر مفید این نوع چسبها بین 2 تا 3 سال تخمین زده شده است. البته برخی از افراد در محیطهای خشک و خنک این چسبها را نگهداری میکنند و طول عمر آن بیشتر هم میشود.
- معایب چسب اپوکسی
قیمت بالا شاید اولین و مهمترین نقطه ضعف این چسب نجاری به شمار میرود. از دیگر معایب این چسب باید به حساسیتزا بودن آن اشاره کرد. این چسب در تماس با پوست دست ممکن است منجر به بروز حساسیت شود. بنابراین استفاده از دستکش به شدت توصیه میشود.
نکته دیگر سرعت بالای خشک شدن این چسب است که تنظیم مجدد قطعات را غیرممکن میکند. بنابراین باید مطمئن شوید همهچیز در جای درست خود قرار داده شده است.
5. چسب پلی اورتان
یکی از چسبهای جنجال برانگیز در بازار چسب چوب، چسب پلیاورتان (PUR) است. برخی از استادکارها عاشق این چسب هستند و برخی دیگر از آن متنفرند! با این حال محبوبترین برند چسب پلی اورتان که احتمالاً نام آن را هم شنیدهاید، چسب گوریلا است.
چسبهای پلی اورتان ضد آب بوده و تقریبا تمام سطوح را به هم میچسبانند. تنها موادی که چسب پلی اورتان روی آنها کار نمیکند سطوحی هستند که روغنی یا مومی هستند.
زمان کار کردن با چسب نجاری پلی اورتان حدود 20 دقیقه است. بنابراین زمان زیادی در اختیار شما قرار میدهد تا قطعات مختلف را در جای مناسبشان قرار دهید.
- شیوه استفاده از چسب پلی اورتان
با توجه به ساختار شیمیایی این چسب، پیشنهاد میکنید یک طرف سطحی را که میچسبانید اول مرطوب کنید تا چسب به شکل عمیقتری به چوب جذب شود. این کار باعث میشود چسبندگی محکمتری به وجود آید.
- قدرت چسبندگی چسب پلی اورتان
چسبهای پلی اورتان قدرت چسبندگی بالایی دارند. طبق بررسیهای آزمایشگاهی قدرت چسبندگی این چسب حدود 3000 psi تخمین زده شده که برای کاربردهای نجاری تجاری و خانگی مناسب است.
- پرداخت
پاک کردن لکههای چسب پلی اورتان از روی چوب کار بسیار دشواریست. بنابراین توصیه میکنیم چسب را فقط در نقاطی که لازم است قرار دهید. برای پاک کردن چسب از روی چوب باید از سنباده یا سوهان چوب استفاده کنید.
- زمان سفت شدن
چسبهای پلی اورتان برای مستحکم شدن به حدود 8 ساعت زمان نیاز دارند. البته عواملی مانند دمای هوا و رطوبت روی این زمان تاثیر میگذارند. اگر در آب و هوای خشک هستید احتمالاً زمان سفت شدن چسب بیشتر خواهد شد.
- ماندگاری و طول عمر
عمر مفید عمومی چسب پلی اورتان 1-2 سال ذکر شده اما در صورت نگهداری صحیح از این چسب تا چندین سال هم میتوانید از آن استفاده کنید.
6. چسب سوپر یا فوری (Super Glue)
آخرین چسب نجاری که در این مقاله معرفی میکنیم چسب سوپر یا فوری است که نام علمی آن Cyanoacrylate است. این چسب برخلاف چسبهای قبلی که معرفی کردیم در مقادیر زیاد مورد استفاده قرار نمیگیرد.
در واقع این چسب برای استفادههای فوری پروژههای کوچک کاربرد دارد و چسباندن قطعات سنگین و بزرگ چوب با آن خیلی توصیه نمیشود.
چسب فوری یا سوپر در مواقعی که سرعت چسباندن اهمیت بالایی دارد بسیار مفید است. بنابراین میتوانید از این نوع چسب برای چسباندن قطعات کوچک چوب یا تکههایی از مبل که کنده شده باشد استفاده کنید.
- معایب چسب فوری
عیب اصلی چسب فوری هزینه بالا و زمان مستحکم شدن آن است. وقتی چسب فوری را روی چوبی قرار میدهید زمان زیادی برای تنظیم قطعات ندارید و باید سریع این کار را انجام دهید. همین موضوع احتمال بروز اشتباه را بیشتر میکند.
7. چسب چوب کلایبریت
یکی دیگر از معروفترین چسبهای صنعت نجاری که به شکل صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد، چسب کلایبریت است که انواع مدلهای آن به دلیل قدرت چسبندگی بالایی که دارند، هم در پروژههای کوچک خانگی و هم در پروژههای صنعتی مانند صنعت مبلسازی مورد استفاده قرار میگیرند.
چسب های کلایبریت انواع گوناگونی دارند و هر کدام برای کاربری خاصی استفاده میشوند که از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- چسب EVA: این نوع چسب کلایبریت در دو نوع گرانولی و قالبی تولید میشود. همچنین برای دستگاههای لبه چسبان و سایر دستگاههای صنعت چوب قابل استفاده است. علاوه بر این میتوانید از چسب EVA برای چسباندن انواع ورقهای MDF، لترون، پی وی سی و انواع نوارهای ABS استفاده کنید.
- چسب PUR: این نوع چسب کلایبریت در سه مدل ممبران، رپینگ و هایگلاس تولید میشود. از ویژگیهای جذاب این مدل چسب کلایبریت میتوان به مقاومت بالای آن در برابر رطوبت و آب اشاره کرد. به همین دلیل از این نوع چسب در دستگاههای قدرتمند صنعت چوب استفاده میشود.
- چسب چوب PVAC: متداولترین نوع چسب کلایبریت چسب چوب PVAC است. این چسب برای تولید انواع درب و پنجرههای چوبی به خصوص در فضاهایی که رطوبت و شرایط محیطی نوسان زیادی دارد استفاده میشود.
سخن پایانی
در این مقاله با انواع چسبهای نجاری که در بازار ایران هم به وفور عرضه شده آشنا شدیم. برخی از این چسبها در برابر فشار و عوامل محیطی مانند رطوبت آسیبپذیر بوده و برخی دیگر مانند چسب کلایبریت کاملا ضد آب هستند و برای دستگاههای بزرگ صنعت چوب هم قابل استفاده هستند. با این حال انتخاب نوع چسب چوب به نوع پروژه و انتظارات شما بستگی دارد. اگر بودجه کمتری دارید یا پروژه شما خیلی بزرگ نیست میتوانید از چسبهای با قیمت پایینتر استفاده کنید. همچنین برای خرید چسبهای مختلف نجاری میتوانید به فروشگاه اینترنتی آریو Ario.co مراجعه کرده و به صورت آنلاین این چسبها را خریداری کنید.
